27 Mayıs

27 Mayıs darbesi Türkiye solu tarafından, en azından onun en geniş kesimi tarafından ilerici sayılmıştır. Elbette ‘darbe’ ve ‘ilerici’ kelimelerini yan yana getirmek sevimsiz bir şey olduğu için, haklı olarak ilerici darbe demekten çekinmişlerdir. Aralarında 27 Mayıs Devrimi diyenler de vardı. Hâlâ da vardır. Böyle bir görüşün geniş bir kesime egemen olmasının nedeni, toplumsal muhalefetle kanun maddeleri arasındaki ilişkinin niteliğini, ‘belirleyiciliğin yönünü’ kavramaktaki basiretsizlikle ilgilidir. On yıllardan beri mayalanmakta olan muhalefetin, 1960′tan sonra ivme kazanması, sanki bu yükselişin 27 Mayısın bir sonucuymuş gibi algılanmasına neden olmuştur. Kafa karıştıran bir şey de, 1961 cunta anayasasının görece bazı ‘özgürlükçü’, ‘ileri’ hükümler içermesidir. Bu tür yanılsamalar, kanunları toplumsal güç dengelerinden ayrı birer ‘şeymiş’ gibi görmekle ilgilidir. Oysa, bir yasanın nasıl ve kimler tarafından çıkarıldığı önemlidir. Söz konusu yasanın, hangi güçleri karşı karşıya getiren ’sürecin sonunda’ çıkarıldığına bakılmadan, içerdiği kimi hükümlere bakarak şurası burası ‘ilericidir’ demek, sorunların uzağında duranların bir yanılsamasıdır… Bir kere bir yasanın çıkması sanıldığı kadar önemli değildir. 1924 Anayasası çıkarıldı, ama hiç uygulanmadan tam 27 yıl geçti… Bir yasanın arkasında kimin durduğu önemlidir. Son tahlilde 1961 Anayasası 38 kişilik cuntanın (Milli Birlik Komitesi) eseridir. (s. 356-357)

Yediyüz, Osmanlı Beyliğinden 28 Şubat’a: Bir Devlet Geleneğinin Anatomisi, Fikret Başkaya, 2007, Ankara: Maki Basın Yayın